Zadelpassen is pas echt goed gedaan als drie dingen kloppen: het zadel ligt goed op het stilstaande paard, het blijft goed liggen tijdens het rijden en jij zit er zelf in balans in. Als één van die drie ontbreekt, krijg je vroeg of laat gedoe. Soms subtiel, soms heel duidelijk. Een verkeerd passend zadel kan namelijk negatieve gevolgen hebben voor comfort, welzijn en prestaties.
Deze keer geef ik je een praktische checklist voor het zadelpassen. No-nonsense. Zodat jij tijdens een zadelpasconsult weet waar je op moet letten, welke vragen je kunt stellen en welke signalen je serieus moet nemen tijdens én na het zadelpassen.
Waarom zadelpassen meer is dan “even erop leggen”
Een paard verandert. In spiermassa, gewicht, conditie en bespiering door training, seizoen en leeftijd. Daardoor kan de pasvorm van een zadel ook door het jaar heen veranderen.
Belangrijk punt dat veel ruiters onderschatten: een paard beweegt anders onder het zadel dan wanneer hij stil staat. Onderzoek laat zien dat de rugvorm in het zadelgebied tijdens beweging kan afvlakken vergeleken met stilstand. Dat is precies waarom passen in stilstand alleen niet genoeg is.
Tijdens het zadelpassen kijkt Akash dus niet alleen naar “past het zadel op de rug,” maar naar de hele combinatie: paard, ruiter, werk en materiaal.
Voor je afspraak: dit regel je vooraf
Een zadelpasconsult werkt het prettigst (en eerlijkst) als de omstandigheden kloppen. Scheelt tijd, scheelt twijfels, scheelt half werk.
Zorg dat je paard schoon en droog is
Klinkt simpel, maar het maakt echt verschil. Modder, zand en dikke klitten geven een vertekend gevoel tijdens het passen en kunnen irritatie geven. Bij een consult wil je voelen wat het zadel doet, niet wat de modder doet. (En ja, ik heb alles al gezien.)
Regel een plek waar je ook echt kunt rijden
Maar zadelpassen moet ook niet gehaast gebeuren. Een zadel kun je namelijk niet eerlijk beoordelen zonder te zien wat er gebeurt in beweging. Een fitting hoort daarom bij voorkeur ook gereden te worden, omdat paarden tijdens werk van vorm kunnen veranderen.
Ideaal is:
- een recht stuk op harde bodem (stappen en draven rechtuit), én
- een rijbaan voor wendingen, tempo-overgangen en jouw normale werk.
Leg je eigen spullen klaar
Wil je realistisch testen, dan test je met wat je normaal gebruikt:
- jouw hoofdstel en lengte beugels,
- jouw singel,
- jouw gebruikelijke sjabrak/dekje (liefst niet drie lagen “voor de zekerheid”).
Als je altijd met een bepaalde pad rijdt, moet de pasvorm bij voorkeur ook mét die pad beoordeeld worden tijdens het zadelpassen. Niet alleen het zadel “kaal” op de rug.
Deel vooraf je doel en je zorgen
Wil je een dressuurzadel, springzadel, veelzijdig? Heb je een jong paard dat nog verandert? Zijn er signalen zoals scheef slijtage, singelnijd, verzet of moeite met buiging?
Bij Akash Saddlery wordt bij een aanvraag voor een nieuw zadel vaak vooraf al informatie opgevraagd (zoals foto’s vanuit meerdere hoeken), zodat er op de dag zelf gerichter gewerkt kan worden.
Checklist tijdens het zadelpassen: hier moet je op letten
Ik splits het bewust op in drie blokken: paard, rijden, ruiter. Want daar gaat het in de praktijk ook bijna altijd mis.
Ligging op het stilstaande paard
Dit is de basis. Het zegt niet alles, maar zonder goede basis hoef je niet door.
Let hierbij op:
- De drukverdeling moet gelijkmatig zijn. Een goed passend zadel hoort het gewicht zo gelijk mogelijk te verdelen via de kussens/panels.
- De wervelkolom moet vrij blijven. Er hoort duidelijke ruimte te zijn in het kussenkanaal (gullet) zodat de doornuitsteeksels vrij blijven.
- Het zadel moet in balans liggen. Niet voorover kantelen, niet achterover. Balans kan ook veranderen zodra je gaat rijden, dus dit is stap 1, niet het eindoordeel.
- De ligging mag de schouder niet blokkeren. Een zadel kan “stilstaand prima” lijken, maar tóch de schouderbeweging beperken. Daarom komt de volgende stap.
Beoordelen met ruiter erop: dit is waar de waarheid zit
Zadelpassen is geen statische check. Een fitting hoort niet alleen op stilstand te gebeuren. Juist omdat paarden in beweging van vorm kunnen veranderen en omdat een zadel tijdens rijden stabiel moet blijven.
Waar let je op tijdens het rijden?
- Stabiliteit. Het zadel moet redelijk stil blijven liggen in alle gangen. Overmatig schuiven, wippen of rollen is een red flag bij zadelpassen.
- Beweging van het paard. Zie je meer lengte in de pas? Meer swing? Of juist korter, strakker, defensiever? Een slecht passend zadel wordt in verband gebracht met pijn en drukpunten, en kan zelfs kreupelheid of drukplekken uitlokken.
- Gedrag. Paarden praten niet, maar ze communiceren wel. Denk aan oren plat bij aansingelen, staakgedrag, bokken, niet willen aangalopperen of ineens “lastig” worden. Zulke signalen kunnen meerdere oorzaken hebben, maar zadelcomfort hoort altijd op je checklist te staan.
Tip uit de praktijk: laat jezelf filmen van opzij en van achteren. Je ziet vaak direct of jij scheef zit, of je beenhouding verandert per zadel, of het zadel achter omhoog komt in draf.
Jij moet óók passen
Een zadel dat perfect ligt, maar jou in een stoelzit duwt, gaat je paard uiteindelijk ook niet blij maken. Een zadel hoort niet alleen het paard te passen, maar ook de ruiter, zodat je in balans kunt zitten.
Let daarbij tijdens het zadelpassen op:
- Zitmaat en ruimte. Je moet ruimte hebben om neutraal te zitten. Niet klem, niet zwemmen.
- Beenligging. Voel je dat je been “op z’n plek valt”, of moet je vechten om je hak onder je heup te krijgen?
- Ondersteuning versus opsluiting. Wrongen moeten helpen, niet vastzetten. Jij blijft degene die rijdt.
Let op de aanpak van de zadelpasser
Dit is misschien wel de belangrijkste “meta-check” bij het zadelpassen.
Een goede zadelpasser is transparant. Je hoort uitleg te krijgen: wat zie je, wat voel je, waarom is zadel A beter dan zadel B? Geen abracadabra, maar normale taal.
Vraag ook gerust:
- Werk je merkonafhankelijk of met meerdere merken? Een zadel met premium leer is zeker leuk, maar dat is lang niet altijd nodig.
- Kun je mijn huidige zadel óók beoordelen en aanpassen als dat genoeg is? Dat is natuurlijk niet altijd mogelijk, maar je kunt het altijd vragen.
- Hoe bepaal je wat het beste is voor paard én ruiter? Een zadel moet namelijk goed zijn voor de ruiter en voor de anatomie van het paard.
Als het antwoord alleen maar neerkomt op “deze is nieuw dus deze is beter,” wees dan kritisch.
In Nederland kun je daarnaast ook kijken of iemand is aangesloten bij een vakvereniging zoals de VZTD, die een overzicht publiceert van aangesloten zadelpassers en zadelmakerijen. Dat is zeker geen garantie dat iemand perfect bij jou past, maar het kán een extra check zijn als je daar waarde aan hecht.
Lees ook: Hoe kies je een goede zadelmaker?
Na het zadelpassen: signalen die je serieus moet nemen
Soms voelt een nieuw (of aangepast) zadel de eerste ritten anders. Dat is normaal net na het zadelpassen. Maar er zijn signalen die je niet moet wegwuiven.
Let na het rijden op:
- Droge plekken omringd door zweet, ruffe haren, zwellingen onder de panelen of abnormale haar-slijtage. Dit zijn bekende tekenen die kunnen passen bij druk of wrijving.
- Gevoeligheid bij poetsen of aanraken van de rug. Flinchen, wegdrukken, boos kijken, bijtneigingen bij opzadelen. Dit kan wijzen op spierpijn of ruggevoeligheid. Een verkeerd passend zadel kan namelijk pijnlijk zijn.
Belangrijk: zulke signalen kunnen ook andere oorzaken hebben (training, gebit, hoeven, fysieke klachten). Maar als je ze ziet, hoort het zadel absoluut in je onderzoek.
Hoe vaak moet je opnieuw laten checken?
Er zijn richtlijnen die vaak terugkomen: minimaal twee keer per jaar laten controleren door een controle-afspraak te maken, omdat paarden door het jaar heen veranderen.
In de praktijk wil je vaker checken als er iets verandert, zoals:
- jonge paarden in opbouw,
- revalidatie of trainingsopbouw,
- duidelijke verandering in gewicht of bespiering,
- nieuw zadel, nieuwe vulling of andere pad.
Veelgestelde vragen over zadelpassen
Kan ik een niet-passend zadel oplossen met een extra dikke pad?
Soms kun je kleine verschillen opvangen, maar een pad is geen magische pleister. Als je met een pad rijdt, moet de pasvorm mét die pad beoordeeld worden.
En let op: te veel lagen of te dikke onderleggers kunnen juist problemen geven, bijvoorbeeld doordat de ruimte in het kussenkanaal wordt “opgevuld” en er druk op de wervelkolom ontstaat.
Hoe lang duurt een zadelpasconsult?
Bij Akash Saddlery houden we het graag rustig en duidelijk. Reken gemiddeld op één tot anderhalf uur, zodat er genoeg tijd is om te voelen, te vergelijken en vragen te stellen.
Plan een zadelpasconsult
Wil je zeker weten dat je zadel echt goed ligt, voor jouw paard én voor jou? Via het afspraakformulier op de contactpagina kun je een afspraak inplannen voor een zadelevaluatie, een oriëntatieconsult (zadelkeuze) of een opvolgende controle. Je kunt daar ook terecht voor zadelservice, zoals opvullen met wolvulling of het vervangen van singelstoten (op verzoek en volgens beschikbaarheid).
