Je paard kan niet praten, maar zijn lichaam spreekt boekdelen. Een slecht passend zadel kan enorme gevolgen hebben voor de gezondheid en het welzijn van je paard. Toch rijden helaas nog veel mensen (soms onbewust) met een zadel dat niet goed past. Vandaag gaan we schaamteloos eerlijk zijn: wat gebeurt er als je met een verkeerd model of slecht passend zadel blijft rijden? Het is geen vrolijk verhaal, maar wel eentje dat iedere paardenliefhebber moet kennen. Want voorkomen is beter dan genezen, en zeker beter dan een paard met pijn.
Een slecht passend zadel leidt tot drukplekken en spieratrofie
Een zadel dat niet goed past, geeft bijvoorbeeld ongelijkmatige druk op de rug van je paard. Stel je voor dat je schoenen draagt die knellen: je krijgt blaren. Zo krijgt een paard onder een knellend zadel drukplekken. Soms zie je dan witte haren op de rug of zelfs kale plekken, want door langdurige druk is de doorbloeding daar zo slecht dat de haren verkleuren of minder goed groeien.
Onderhuids gebeurt er ook van alles: de spieren die voortdurend in de knel zitten breken langzaam af. Dit heet spieratrofie. Je zult merken dat je paard bij de schoft of op de rug holler wordt in plaats van voller: een teken dat het zadel daar te veel druk geeft en de spieren wegkwijnen. Tragisch, want een paard met weggedrukte schoftspieren gaat het zadel juist nóg minder goed passen. Er ontstaat ruimte, zadel zakt verder, nog meer druk op verkeerde plekken… Vicieuze cirkel.
Bovendien kunnen er onder een slecht passend zadel vochtophopingen (gallen) ontstaan door irritatie. Denk aan die dikke, vochtige bulten die je soms ziet net achter de schouderbladen. Een duidelijk signaal dat er iets mis is. Langdurige druk kan uiteindelijk leiden tot permanente schade aan het bindweefsel en zelfs zenuwbeschadiging. Sommige paarden verliezen gevoel op plekken waar altijd teveel druk was. Huiveringwekkend idee, toch?
Pijn, pijn en nog eens pijn
Een slecht passend zadel doet gewoon pijn. Paarden zijn prooidieren en zullen daarom hun pijn zo lang mogelijk verbergen. Maar uiteindelijk gaat je paard het laten merken. Misschien begint het subtiel: oren wat in de nek bij het opzadelen, een kwade blik als je aansingelt. Sommige paarden bijten zelfs in de lucht of schudden met het hoofd wanneer het zadel erop gaat, hun manier om “au!” te zeggen. Tijdens het rijden kun je onverklaarbaar verzet krijgen, zoals staakgedrag, bokken, niet willen aangalopperen of kortere passen lopen. Je paard kan gewoon niet lekker bewegen als elke pas pijn doet. Denk aan rijden met een steentje in je schoen, daar ga je ook raar van lopen.
In ernstigere gevallen ontwikkelt een paard chronische rugpijn. Je merkt dit misschien aan algemene sloomheid, vaker struikelen, of protest bij bepaalde oefeningen. Rugpijn kan ook uitstralen: de achterhand die niet meer ondertreedt of juist voor kreupelheden omdat de belasting niet meer gelijk is. Sommige paarden krijgen zelfs last van hun hals, omdat ze proberen rugpijn te compenseren door anders te gaan lopen. Een veterinair onderzoek zal in zo’n geval vaak pijnreacties geven bij drukken op de rug of zelfs op de lange rugspierknobbels aan weerszijden van de wervelkolom.
Er is wetenschappelijk consensus dat een slecht passend zadel het paard ongemak en pijn bezorgt en zelfs spierproblemen veroorzaakt. Ruiters die dachten dat hun paard “gewoon lastig” was, komen er vaak achter dat er een fysieke oorzaak is. En het zadel staat hoog op die lijst van boosdoeners.
Gedragsproblemen en verstoorde relatie
Als jouw paard telkens pijn heeft tijdens het rijden, gaat hij het rijden zelf als negatief ervaren. Het gevolg is vaak gedragsproblemen. Een super brave pony kan veranderen in een oren-in-de-nek zuurpruim zodra het zadel in beeld komt. Of een voorwaarts paard wordt plots traag en bokkerig. Veel gevallen van zogenaamd stalgedrag of zelfs gevaarlijk gedrag onder het zadel hebben hun oorsprong in pijn. Wij hebben klanten gehad die dachten dat hun paard nu eenmaal een etterbak was, tot we het zadel wisselden. Ineens bloeide het paardje op tot een gewillig rijpaard. En dat is geen toeval!
Jouw relatie met je paard kan er dus onder lijden. Jij raakt gefrustreerd omdat hij niet luistert en je paard vertrouwt jou minder omdat elke rit pijn doet. Emotioneel zeer belastend voor beide partijen. En jammer genoeg wordt het in zulke gevallen soms op de verkeerde manier opgelost. Meer hulpteugels, straffen, een harder bit en dat terwijl de oplossing op de rug lag. Als je merkt dat je paard onverklaarbaar boos of angstig is rond het rijden, overweeg dan altijd eerst even of het slecht passende zadel de oorzaak zou kunnen zijn.
Lichamelijke schade van kissing spines tot blessures
In extreme gevallen kan een slecht passend zadel blijvende lichamelijke schade aanrichten. Een bekend probleem is kissing spines: aantikkende doornuitsteeksels in de wervelkolom. Hoewel dit meerdere oorzaken kan hebben, is langdurig verkeerd zadeldruk zeker een factor die hieraan kan bijdragen. Het continu geforceerd lopen onder een knellend zadel verandert de rughouding van een paard. De rug blijft gespannen of juist extreem weggedrukt, waardoor de wervelkolom niet meer op een gezonde manier beweegt. Uiteindelijk kunnen wervels elkaar gaan raken. Kissing spines veroorzaken veel pijn en vereisen vaak langdurige revalidatie of speciale behandelingen.
Ook kunnen verkeerde zadels zorgen voor schouderblessures, bijvoorbeeld als het zadel te ver naar voren ligt en de schouder beweegt steeds tegen de zadelrand. Maar soms ook singelwonden of -druk (bij slechte singelplaatsing) en zelfs kreupelheid achter doordat het paard zijn bekken anders kantelt om rugpijn te vermijden. Het hele lichaam is verbonden, een verstoorde balans door een slecht zadel werkt als domino. Ruiters met een slecht passend zadel merken ook vaker dat hun paard fysiotherapie nodig heeft of regelmatig naar de masseur toe moet. Logisch, want je blijft de oorzaak herhalen.
En de ruiter dan?
Vergeet niet dat een verkeerd passend zadel ook jou als ruiter in een slechte houding dwingt. Je kan zelf rugklachten krijgen of ongemerkt scheef gaan zitten om je balans te houden. Ruim eenderde van de ruiters met rugpijn bleek een slecht passend zadel te gebruiken. Dus je doet niet alleen je paard tekort, maar ook jezelf.
Pak het probleem aan bij de bron
Klinkt allemaal eng, hè? Ja, dit is geen prettig onderwerp inderdaad. Maar wel een belangrijk inzicht: als iets niet lekker gaat, bedenk dan dat het zadel wellicht de oorzaak is. De gevolgen van blijven doorrijden met een slecht passend zadel zijn het simpelweg niet waard. Je paard kan ernstig beschadigd raken, fysiek en mentaal.
Schakel een professionele zadelpasser in
Gelukkig is de oplossing relatief simpel: een slecht passend zadel vervangen door een goede. Dat kan betekenen je huidige zadel laten aanpassen door een professional. Bijvoorbeeld opnieuw vullen, verbreden/vernouden (indien mogelijk) of soms zelfs een ander zadel proberen. Dat kan een investering vereisen, maar bedenk de mogelijke dierenartskosten, fysio-behandelingen en frustraties die je dan bespaart.
Bij Akash Saddlery hebben we te vaak van dichtbij gezien wat een slecht passend zadel kan aanrichten. Vandaar onze passie om elk paard aan een passend exemplaar te helpen. De blije, opgeluchte blik van een paard dat ineens vrij kan bewegen onder een goed zadel is onbetaalbaar. Maak gerust een afspraak om de opties te bekijken voor zowel jou als je paard!
